صفحه اصلی > مرکز پژوهشی جندی‌شاپور > درباره > شهر باستانی جندی‌شاپور 

  

شهر باستانی جندی‌شاپور

  

شهر جندی‌شاپور1800سال پیش‌تر در زمان ساسانیان، در سرزمین خوزستان در 18 کیلومتری جنوب خاوری دزفول و 50 کیلومتری شمال باختری شوشتر و 30 کیلومتری شرق شوش در محل روستای شاه‌آباد کنونی بنا شد. جندی‌شاپور یا جندی‌سابور، معربِ گندی‎شاپور [فارسی و ظاهراً مأخوذ از صورت پهلوی وندیو شاپور]، از شهر‌های قدیم خوزستان می‌باشد. شاپور اول ساسانی این شهر را به وسیله‌ی مهندسین ایرانی و طراحان یونانی و به دست شماری از لژیونرهای رومی که دست مزد دریافت می‌کردند؛ بر مبنای طرح شهری معماری یونانی به ویژه سبک معماری «هیپوداموس» که سبک ویژه‌ی سده‌ی پنجم پیش از میلاد در شهرهای روم و یونان بود بنا نهاد.

پس از گذشت یک دهه از تأسیس جندی‌شاپور، این شهر تبدیل به یک مرکز بزرگ تجاری برای دادوستد شد. اسیران رومی در این مقطع زمانی از آزادی کامل در شهر برخوردار بودند و در دادوستد امور تجاری شهر دخالت می‌کردند، حتی بعدها همین رومیان رقیبی برای امور اقتصادی حکومت شدند. در چندین مأخذ آمده که رومیان در جندی‎شاپور کارگاه‌های مختلف دایر کرده و مصنوعات خود را نه فقط به مردم محلی و دیگر همشهری‌های خود می‌فروختند، بلکه به شهرهای مجاور و خارج از مملکت ایران نیز صادر می‌کردند.

آوازه‌ی رونق تجاری جندی‌شاپور به شهرهای مجاور و حتی به بین النهرین و سوریه و یونان رسید که در نتیجه کارگر و کارفرماهای چندی به سوی جندی‎شاپور سرازیر شدند، در این میان سریانیانی بودند که در بین آن‌ها پزشک نیز وجود داشت. بعدها چند تن از فلاسفه‌ی یونانی، سریانی و یهودی به تدریج به این شهر کوچ کردند به گونه‌ای که در اواخر سلطنت شاپور یکم شهر جندی‌شاپور تا اندازه‌ای به عنوان یک شهر پررونق و حتی علمی شناخته می‌شد و همین آوازه‌ها بود که جنبش‌های بعدی فرهنگی را به دنبال داشت.

شهر جندی‌شاپور پس از شاپور یکم ساسانی از رونق نسبی افتاد و بعدها در زمان بهرام اول ساسانی (282م) بخش‌هایی از شهر به ویرانی رسید و تا سال 305 میلادی رونق گذشته را نداشت، ولی در اوایل فرمانروایی شاپور دوم ساسانی مجدد رونق خود را بازیافت و شکوه آن از گذشته نیز بیشتر گردید و سازمان‌های علمی آموزشی ‌آن برپا شد و مقدمه‌ی تأسیس دانشگاه بزرگ و بیمارستان فراهم گشت و عظمت شهر به جایی رسید که شاپور دوم جندی‌شاپور را پایتخت زمستانی خود قرار داد.